Μια ιδιαίτερα προβληματική εικόνα σε κρίσιμους τομείς λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προκύπτει από την Ετήσια Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου 2025, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στι1 21 Οκτωβρίου, σύμφωνα με δημοσίευμα του aftodioikisi.gr.
H Έκθεση που εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου αναδεικνύει αδυναμίες οι οποίες αφορούν την ουσιαστική λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών, την παρακολούθηση των δημοσίων έργων, την αξιοποίηση των δημοτικών εσόδων και την προστασία των κοινόχρηστών χώρων.
Ιδιαίτερα σημαντικά προβλήματα καταγράφονται στη διαχείριση και την υλοποίηση των δημοτικών έργων, όπως προκύπτει από την Ετήσια Έκθεση 2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ο σχετικός έλεγχος πραγματοποιήθηκε από 13 Υπηρεσίες Επιτρόπου στις τεχνικές υπηρεσίες 18 Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού, καθώς και σε 149 κατασκευαστικά έργα διαφόρων δημόσιων φορέων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν αδυναμίες που αφορούν τόσο τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό των έργων όσο και την παρακολούθηση της κατασκευής τους, τη συντήρηση των υποδομών και τη διασφάλιση της ποιότητας των εργασιών.
Ένα από τα βασικότερα προβλήματα είναι η απουσία ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης των δημοτικών έργων σε όλο τον κύκλο ζωής τους, από την αρχική μελέτη και τον προγραμματισμό έως την κατασκευή, τη λειτουργία και τη συντήρησή τους.
Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι δήμοι δεν προγραμματίζουν, κατά κανόνα, τακτικές επιθεωρήσεις και εργασίες συντήρησης των υποδομών τους. Αντίθετα, οι παρεμβάσεις πραγματοποιούνται κυρίως όταν προκύπτουν προβλήματα, εμφανίζονται έκτακτες βλάβες ή υποβάλλονται αναφορές από τους πολίτες.
Η πρακτική αυτή περιορίζει τη δυνατότητα έγκαιρης αντιμετώπισης φθορών και αυξάνει τον κίνδυνο επιδείνωσης της κατάστασης των υποδομών, με πιθανές συνέπειες τόσο για την ασφάλεια των χρηστών όσο και για το κόστος αποκατάστασης.
Παράλληλα, ελλείψεις εντοπίζονται στον σχεδιασμό και στην αξιολόγηση των έργων πριν από την υλοποίησή τους. Δεν εξετάζονται πάντοτε επαρκώς η σκοπιμότητα, η βιωσιμότητα και η αναμενόμενη αποτελεσματικότητά τους, ενώ η ουσιαστική διαβούλευση με τους πολίτες δεν πραγματοποιείται συστηματικά.
Επιπλέον, δεν χρησιμοποιούνται κατάλληλοι δείκτες απόδοσης για σημαντικές κατηγορίες έργων, γεγονός που δυσχεραίνει την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους και τη διαπίστωση του κατά πόσο ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Σημαντική παράμετρος αποτελεί επίσης η ανεπαρκής συνεκτίμηση κινδύνων που σχετίζονται με ακραία καιρικά φαινόμενα, γεωτεχνικές συνθήκες και περιβαλλοντικούς παράγοντες κατά την εκπόνηση των μελετών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις αδυναμίες επίβλεψης των κατασκευαστικών εργασιών.
Οι τεχνικές υπηρεσίες των ΟΤΑ εμφανίζονται υποστελεχωμένες, γεγονός που δυσχεραίνει την αποτελεσματική παρακολούθηση των έργων και την άσκηση των απαραίτητων ελέγχων.
Μεταξύ των προβλημάτων που καταγράφηκαν περιλαμβάνονται ελλείψεις στην τήρηση των ημερολογίων έργων και των ανακεφαλαιωτικών εκθέσεων, περιορισμένη παρουσία των επιβλεπόντων μηχανικών στα εργοτάξια και ανεπαρκής τεκμηρίωση των ελέγχων ποιότητας. Παράλληλα, δεν αξιοποιείται επαρκώς η δυνατότητα ανάθεσης της επίβλεψης σε εξωτερικούς φορείς, όπου αυτό προβλέπεται και κρίνεται αναγκαίο.
Παράλληλα, προβληματισμό προκαλεί η εκτεταμένη χρήση των απευθείας αναθέσεων, ενώ η συγκέντρωση σημαντικού μέρους αναθέσεων σε περιορισμένο αριθμό αναδόχων εντείνει τον προβληματισμό σχετικά με τον ανταγωνισμό, την ανεξαρτησία και την ουσιαστική ποιότητα των ελέγχων και των έργων.
Η αποτελεσματική διαχείριση των δημοτικών έργων δεν αφορά μόνο την ολοκλήρωσή τους εντός προϋπολογισμού και χρονοδιαγράμματος, αλλά και τη διασφάλιση της διαφάνειας, της ποιότητας, της ανθεκτικότητας και της μακροχρόνιας λειτουργικότητάς τους. Πρόκειται για κρίσιμες προϋποθέσεις τόσο για την προστασία των δημόσιων πόρων όσο και για την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Πηγές: Eλεγκτικό Συνέδριο, Ετήσια Έκθεση 2025, ΦΕΚ Β΄6369/21/10/2026. Δημοσίευμα του aftodioikisi.gr « Eλεγκτικό Συνεδριο: ‘’Φάμπρικα απευθείας αναθέσεων στους ελέγχους των ΟΤΑ» του Διονύση Παπατριανταφύλλου
